W skrócie: opal naturalny powstaje w przyrodzie przez tysiące lat, a opal syntetyczny wytwarza się w laboratorium – ma podobną budowę z mikroskopijnych kulek krzemionki i podobną grę barw. Naturalny opal zachwyca unikalnym, nieprzewidywalnym rysunkiem i bywa bardzo drogi. Syntetyczny ma intensywny, bardziej regularny kolor, jest tańszy i nieco odporniejszy na wysychanie. Od obu trzeba odróżnić opalit – zwykłe szkło, które tylko go imituje.
Opal to kamień, który trudno pomylić z jakimkolwiek innym. Jego największym atutem jest gra barw – kolorowe błyski zmieniające się w zależności od kąta padania światła. Właśnie dlatego od wieków należy do najbardziej cenionych kamieni szlachetnych i inspiruje projektantów biżuterii. Dziś w sklepach znajdziesz zarówno kamienie naturalne, jak i syntetyczne, a także imitacje. W tym poradniku wyjaśniamy, czym się różnią, jak rozpoznać prawdziwy opal i który wybrać do biżuterii.
To bezpostaciowa, uwodniona krzemionka – w przeciwieństwie do kwarcu czy szafirów nie tworzy kryształów. Zawiera zwykle od kilku do kilkunastu procent wody, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 5,5–6,5. Jest więc twardszy od kalcytu czy fluorytu, ale wyraźnie miększy od kwarcu, dlatego łatwiej o zarysowania. Nazwa pochodzi od greckiego słowa opallios, oznaczającego „widzieć zmianę koloru”.
Opal szlachetny składa się z mikroskopijnych kulek krzemionki ułożonych w regularną siatkę. Światło ugina się na nich i rozszczepia na kolory tęczy – to zjawisko optyczne nazywa się opalizacją. Wielkość kulek decyduje o tym, jakie kolory zobaczysz: drobne dają błękity i zielenie, większe – pomarańcze i czerwienie. Z kolei opalescencja to mleczna, perłowa poświata, którą widać nawet w kamieniach bez kolorowych błysków.
Większość tych kamieni pochodzi z Australii, a kolejne ważne złoża znajdują się w Etiopii i Meksyku. Rzadko spotyka się też kamienie z efektem kociego oka, a w jubilerstwie szczególnie ceni się okazy o zielonej barwie efektu opalizacji, przechodzącej w błękit.
Opal syntetyczny to kamień wytworzony przez człowieka w warunkach laboratoryjnych. Proces naśladuje naturę: mikroskopijne kulki osadza się powoli w uporządkowanej strukturze, a potem utwardza. Pierwsze syntetyczne opale do biżuterii opracował w latach 70. XX wieku Pierre Gilson, dlatego wciąż mówi się o „opalach Gilsona”. Dziś produkuje się je w wielu odmianach, czasem z dodatkiem żywicy, która zwiększa wytrzymałość. Łatwo je też oszlifować w równe kaboszony, dlatego dobrze sprawdzają się w seryjnych wyrobach.
Syntetyk ma podobny wygląd i budowę co naturalny kamień, ale kilka cech go wyróżnia. Jego gra kolorów jest zwykle żywa i równa, a wzór – bardziej uporządkowany. Zawiera mniej wody, więc nie pęka tak łatwo od wysychania. Jest też znacznie tańszy, a przy tym dostępny w wielu barwach: od błękitu i zieleni po czerwień czy biel. To sprawia, że syntetyczny kamień świetnie sprawdza się w codziennej biżuterii – pierścionku, wisiorku czy kolczykach.
| Cecha | Opal naturalny | Syntetyczny |
|---|---|---|
| Pochodzenie | przyroda, złoża m.in. w Australii | laboratorium |
| Gra barw | nieregularna, każdy okaz jest unikalny | żywa, bardziej regularna |
| Woda w strukturze | więcej, wrażliwy na wysychanie | mniej, stabilniejszy |
| Cena | od umiarkowanej do bardzo wysokiej | znacznie niższa |
| Dostępne kolory | zależne od złoża | szeroka paleta, także rzadkie odcienie |
| Dla kogo | kolekcjonerzy, biżuteria inwestycyjna | biżuteria na co dzień i na prezent |
Poniżej modele z naszej pracowni – srebro 925, w większości oksydowane.
Rozpoznanie autentycznego opalu bywa trudne, bo jego gra barw jest trudna do podrobienia, a dobre syntetyki niewiele różnią się od natury. Kilka wskazówek pomoże Ci jednak ocenić kamień:
Porada: ogólnikowe określenie „opal” w opisie biżuterii to za mało. Uczciwy sprzedawca napisze, czy kamień jest naturalny, syntetyczny, czy to dublet.
Opalit to nie syntetyk, tylko szkło (rzadziej tworzywo), które go imituje. Ma mleczną barwę z niebieskawą lub różową poświatą, ale nie ma prawdziwej gry barw – odblask nie zmienia koloru przy obracaniu kamienia. Opalit często trafia do taniej biżuterii i bywa sprzedawany pod mylącymi nazwami.
Opalu nie warto też mylić z kamieniem księżycowym. Ten ma niebieskawą, płynącą poświatę, ale nie pokazuje kolorowych błysków. Taki zamiennik może wyglądać efektownie – ważne tylko, żeby był uczciwie nazwany.
Wybór zależy od tego, czego oczekujesz od kamienia. Naturalny opal to dobry wybór dla kolekcjonerów i osób, dla których liczy się historia kamienia – każdy okaz jest niepowtarzalny, ale to drogi kamień i wymaga ostrożności. Syntetyk lepiej sprawdzi się w biżuterii na co dzień: ma żywy kolor, jest stabilniejszy i kosztuje mniej, więc łatwiej skompletować pierścionek, naszyjnik i kolczyki z tej samej serii.
W oksydowanym srebrze opalizujący kamień świetnie pasuje do biżuterii vintage, a w jasnym, polerowanym srebrze wygląda lżej i nowocześnie. Pamiętaj, że ma on umiarkowaną twardość: pierścionek noszony codziennie jest bardziej narażony na uderzenia niż wisiorek czy kolczyki.
W rodzinnej pracowni jubilerskiej w Rumi od 1984 roku ręcznie tworzymy biżuterię ze srebra 925. Mówimy wprost: wszystkie opale w naszej ofercie są syntetyczne. Wybieramy je ze względu na żywy kolor, który pięknie wygląda w ażurowych, oksydowanych oprawach – znajdziesz je w seriach 2173, 2171, 2168 czy 2115, gdzie nazywamy je opalizującymi kryształami. Wszystkie modele zobaczysz w kategorii biżuteria z opalem, a o przesądach związanych z tym kamieniem przeczytasz w artykule czy opal przynosi pecha.
Tak – ma podobną budowę i prawdziwą grę barw, ale powstał w laboratorium, a nie w przyrodzie. Nie jest imitacją, w przeciwieństwie do opalitu, który jest szkłem.
Syntetyk ma zwykle bardzo regularny wzór kolorowych pól, które mienią się z każdej strony. Naturalny ma nieregularny rysunek i często inkluzje. Pewność daje badanie gemmologiczne.
Opal – naturalny i syntetyczny – to krzemionka z grą barw. Opalit to szkło lub tworzywo, które tylko go naśladuje: ma mleczną poświatę, ale bez kolorowych błysków.
Nie, kolorowe błyski w syntetyku wynikają z jego budowy, a nie z barwnika, więc nie blaknie. Warto jednak chronić go przed uderzeniami, chemią i zarysowaniami.
Nie. Wszystkie opale w naszej ofercie są syntetyczne – oprawiamy je w srebro 925, najczęściej oksydowane.
Komentarze (0)